सामान्य डिटर्जंट सहाय्यकांचे प्रकार आणि कार्य

डिटर्जंट अॅडिटिव्हचे वर्गीकरण अजैविक अॅडिटिव्ह, जसे की सोडियम सिलिकेट, सोडियम कार्बोनेट, सोडियम सल्फेट आणि इतर अजैविक क्षार; आणि सेंद्रिय अॅडिटिव्ह, जसे की अँटी-रिडिपोझिशन एजंट, सोडियम कार्बोक्सीमेथिल सेल्युलोज, असे केले जाते.

डिटर्जंटमध्ये निर्जंतुकीकरणाशी संबंधित पूरक पदार्थ मिसळल्याने धुण्याची कार्यक्षमता सुधारते, याला वॉशिंग अॅडिटिव्ह्ज म्हणतात आणि डिटर्जंट अॅडिटिव्ह्ज हा डिटर्जंटचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. डिटर्जंट अॅडिटिव्ह्जची मुख्य कार्ये: पहिले, ते पाणी मऊ करते, दुसरे म्हणजे ते अल्कधर्मी संतुलन राखते आणि शेवटी, ते ओलावा देणे, पायसीकरण, निलंबन आणि फैलाव करण्याची भूमिका बजावते, मुख्यत्वे कपड्यांना घाण पुन्हा चिकटण्यापासून आणि ती पुन्हा जमा होण्यापासून रोखते.

डिटर्जंटमधील मुख्य घटक कोणते आहेत?

सोडियम सिलिकेट
हे एक अल्कलाइन बफर आहे, जे सामान्यतः वॉटर ग्लास किंवा पॉसीन म्हणून ओळखले जाते. हे एक महत्त्वाचे अल्कलाइन pH बफर डिटर्जंट अॅडिटिव्ह असून, पावडर डिटर्जंटमधील एकूण प्रमाणापैकी सुमारे १०% ते ३% असते. याचे पहिले कार्य म्हणजे pH बफर, क्षरण प्रतिरोध आणि पाणी मृदू करणे; दुसरे म्हणजे कपड्यांचे संरक्षण करून स्वच्छताक्षमता सुधारणे; तिसरे म्हणजे स्लरी आणि पावडरची तरलता सुधारणे; आणि चौथे म्हणजे, इतर सहाय्यक घटकांसोबत याचा सहक्रियात्मक परिणाम होतो.

सोडियम कार्बोनेट
डिटर्जंटमधील ॲडिटिव्ह्ज हे सॉफ्ट वॉटर एजंटच्या (पाणी मऊ करणारे घटक) वर्गात मोडतात. हे एक अवक्षेपण-प्रकारचे सॉफ्ट वॉटर एजंट आहे, ज्याला सामान्यतः सोडा ॲश आणि वॉशिंग अल्कली असेही म्हटले जाते, परंतु वास्तविक पाहता, ते अल्कली नसून एक क्षार आहे. आंतरराष्ट्रीय व्यापारात याला कधीकधी सोडा किंवा अल्कली ॲश असेही म्हटले जाते. सोडियम कार्बोनेट पाण्याची अल्कधर्मीता सुधारू शकते, पाण्यातील कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम आयनांसोबत कॅल्शियम कार्बोनेट किंवा मॅग्नेशियमचे अवक्षेपण तयार करून पाणी मऊ करते. हा अल्कधर्मी डिटर्जंटचा मुख्य घटक आहे.

4A झिओलाइट
आयन एक्सचेंज प्रकारचा वॉटर सॉफ्टनर हा एक चांगला आयन एक्सचेंज प्रकारचा सहायक घटक आहे, जो कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम आयन एक्सचेंजमध्ये मदत करतो आणि पाणी मृदू करतो. झिओलाइट पाण्यात अविद्राव्य असल्यामुळे, तो कापडावर शिल्लक राहू नये यासाठी, ४ए झिओलाइटच्या कणांच्या आकारासाठी काही विशिष्ट आवश्यकता असतात. याव्यतिरिक्त, सोडियम ट्रायपॉलिफॉस्फेटसह झिओलाइट वापरण्याचा परिणाम तो एकटा वापरण्यापेक्षा अधिक चांगला असतो. ४ए झिओलाइटमध्ये बफरिंग, विखुरणे आणि पुन्हा साचण्यास प्रतिकार करण्याचे कार्य देखील असते.

सोडियम सायट्रेट
हे एक चिलेटिंग वॉटर सॉफ्टनर आहे, आणि सामान्य सोडियम सायट्रेट म्हणजे सोडियम सायट्रेट डायहायड्रेट आणि सोडियम सायट्रेट पेंटाहायड्रेट होय. त्यांची विद्राव्यता उत्कृष्ट असते आणि ते पाण्यातील कॅल्शियम व मॅग्नेशियम आयनांसोबत चिलेट्स तयार करून पाणी मृदू करू शकतात. सोडियम सायट्रेट हे एक सौम्य आम्ल आणि तीव्र क्षारक असलेले क्षार आहे, आणि सायट्रिक आम्ल एक मजबूत pH बफर प्रणाली तयार करू शकते, ज्यामुळे शुद्धीकरण प्रक्रियेत स्थिर pH श्रेणी राखण्याची क्षमता मिळते. म्हणून, ज्या प्रकरणांमध्ये pH मधील मोठ्या बदलांची श्रेणी योग्य नसते, तिथे सोडियम सायट्रेटला एक विशेष स्थान आहे.

सोडियम सल्फेट
सोडियम सल्फेट डेकाहायड्रेट, जे सामान्यतः ग्लॉबेराइट म्हणून ओळखले जाते. हे उच्च शुद्धतेचे, निर्जल सोडियम सल्फेटचे बारीक कण आहेत, ज्याला सोडियम पावडर असेही म्हणतात. वॉशिंग पावडरमध्ये मिसळल्या जाणाऱ्या सोडियम सल्फेटचे प्रमाण २०% ते ६०% पर्यंत असते, जे सामान्य वॉशिंग पावडरमधील ॲडिटिव्ह्जच्या तुलनेत एक मोठे प्रमाण आहे, परंतु त्याचा परिणाम इतर ॲडिटिव्ह्जच्या तुलनेत खूपच कमी असतो. मुख्यत्वे सोडियम सल्फेटच्या कमी किमतीमुळे, डिटर्जंट बनवण्याच्या प्रक्रियेत डिटर्जंटचा प्रवाहीपणा सुधारतो, विशेषतः कपडे धुण्याच्या डिटर्जंटला आकार देण्याची त्याची भूमिका महत्त्वाची ठरते.

सोडियम परकार्बोनेट ब्लीच
सोडियम परकार्बोनेट, जे सामान्यतः घन हायड्रोजन पेरॉक्साइड म्हणून ओळखले जाते, हे हायड्रोजन पेरॉक्साइड आणि सोडियम कार्बोनेटचे एक संयुक्त संयुग आहे, जे प्रामुख्याने विरंजन (ब्लीचिंग) करण्याची भूमिका बजावते.

पॉलीकार्बोक्सिलेट चिलेटिंग वॉटर सॉफ्टनर
डिटर्जंटच्या क्षेत्रात सामान्यतः वापरले जाणारे पॉलीकार्बोक्झिलेट, हे ॲक्रिलिक होमोपॉलिमर आणि ॲक्रिलिक मॅलेइक ॲसिड कोपॉलिमर या दोन पॉलिमरपासून बनलेले असतात. या प्रकारच्या पदार्थात कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम आयनांना बांधून ठेवण्याची चांगली शक्ती असते, कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम कार्बोनेटवर त्याचा स्पष्ट विखुरण्याचा परिणाम होतो, सर्फॅक्टंट ॲडिटिव्ह्जसारख्या डिटर्जंटच्या घटकांशी त्याची चांगली सुसंगतता असते आणि त्यात पुन्हा साचण्यास प्रतिबंध करण्याचा चांगला प्रभाव असतो.
सोडियम कार्बोक्सीमेथिल सेल्युलोज हे घाण पुन्हा जमा होण्यापासून रोखणारे एक एजंट आहे, त्याचा स्वतःचा कोणताही निर्जंतुकीकरण प्रभाव नसतो. डिटर्जंटमध्ये, ते प्रामुख्याने घाण पुन्हा जमा होण्यापासून रोखते, डिटर्जंटची फेस येण्याची शक्ती आणि फेसची स्थिरता सुधारते, तसेच त्यात उत्पादनाला घट्टपणा आणणे, कलिलता स्थिर करणे, थर सुटण्यापासून रोखणे आणि इतर कलिल रासायनिक कार्ये देखील आहेत.

EDTA हे एक चिलेटिंग वॉटर सॉफ्टनर आहे
EDTA (इथिलिनडायअमाइन टेट्राऍसिटिक ऍसिड) हा एक महत्त्वाचा कॉम्प्लेक्स एजंट आहे, ज्यामध्ये सहा कोऑर्डिनेशन अणू असतात आणि त्याच्या कॉम्प्लेक्सच्या निर्मितीला चिलेट म्हणतात. ते पाण्यातील कॅल्शियम, मॅग्नेशियम आणि इतर धातूंच्या आयनांसोबत चिलेट तयार करून पाणी मृदू करते.

सार
डिटर्जंटमध्ये सुगंधाचा समावेश करणे ग्राहकांना खूप आवडते, आणि डिटर्जंटमध्ये सुगंधाचा समावेश केल्याने केवळ डिटर्जंटची कार्यक्षमताच वाढत नाही, तर धुतल्यानंतर कपड्यांना किंवा केसांना एक सुखद, ताजे सुगंधही येतो. डिटर्जंटमध्ये घातल्या जाणाऱ्या सुगंधाचे प्रमाण साधारणपणे १% असते, परंतु वेगवेगळ्या उत्पादनांनुसार त्याचे प्रमाण वेगवेगळे असते. उदाहरणार्थ, साबणामध्ये त्याच्या विशेष कार्यामुळे सुगंधाचे प्रमाण १.०% ते २.५% असते, तर लाँड्री सोपमध्ये ०.५% ते १% आणि लाँड्री पावडरमध्ये ०.१% ते ०.२% असते, जे वेगवेगळ्या उत्पादनांनुसार बदलते. सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या सुगंधांमध्ये फुलांचा, गवताचा, लाकडाचा आणि कृत्रिम उदबत्त्यांचा समावेश असतो. डिटर्जंटमध्ये सुगंध तयार करताना खालील दोन गोष्टींकडे लक्ष दिले पाहिजे: पहिली, सुरक्षितता, ज्यामुळे त्वचा, केस आणि डोळ्यांना होणारी जळजळ आणि मानवी शरीरावर होणारे दुष्परिणाम कमी करता येतात; दुसरी, स्थिरता, कारण डिटर्जंटमधील घटक जास्त असल्यामुळे, अल्कधर्मी परिस्थितीतही सुगंधाची स्थिरता टिकवून ठेवली पाहिजे, जेणेकरून त्याचे विघटन होऊन रंग बदलणार नाही आणि तो आपले कार्य करू शकणार नाही.