सामान्य छपाई आणि रंगाई रसायने

१. आम्ल

व्हिट्रिओल
आण्विक सूत्र H2SO4, रंगहीन किंवा तपकिरी तेलकट द्रव, एक शक्तिशाली ऑक्सिडायझिंग एजंट, संक्षारक असून अत्यंत शोषक आहे, पाण्यात मोठ्या प्रमाणात उष्णता निर्माण करते, सौम्य करण्यासाठी आम्ल पाण्यातच मिसळले पाहिजे आणि उलट प्रक्रिया करता येत नाही, याचा उपयोग आम्ल रंग, आम्ल मध्यम रंग, आम्ल क्रोम रंग, रंगाई सहाय्यक, लोकर कार्बनीकरण एजंट म्हणून केला जातो.

ऍसिटिक आम्ल
आण्विक सूत्र CH3COOH, (संक्षिप्त रूप HAC), रंगहीन पारदर्शक दाहक दुर्गंधीयुक्त द्रव, गोठणबिंदू १४ अंश, संक्षारक, त्वचेला चटका देऊ शकते, सौम्य आम्ल बाथ आम्ल रंग, आम्ल माध्यम रंग, उदासीन संकुलन रंग सहाय्यक म्हणून वापरले जाते.

फॉर्मिक आम्ल
आण्विक सूत्र HCOOH, रंगहीन पारदर्शक दाहक दुर्गंधीयुक्त द्रव, अपचायक, अत्यंत संक्षारक, थंड हवामानात सहज गोठते, फॉर्मिक ऍसिडची वाफ जळू शकते, विषारी, ऍसिड डाईज, ऍसिड मीडियम डाईज आणि रंगाई सहाय्यक म्हणून वापरले जाते.

ऑक्सॅलिक आम्ल
आण्विक सूत्र H2C2O4.2H2O, पांढरे स्फटिक, कोरड्या हवेत पांढऱ्या पावडरमध्ये रूपांतरित होऊ शकते, तीव्र आम्लधर्मी, विषारी, सहज विघटन आणि ऑक्सिडीकरण होते, थंड पाण्यात किंचित विद्राव्य, गरम पाणी, इथेनॉल आणि ईथरमध्ये सहज विद्राव्य, लोखंडावरील गंजाचे डाग धुण्यासाठी वापरले जाते.

ओलेइक आम्ल
आण्विक सूत्र C17H33COOH, शास्त्रीय नाव ऑक्टेनोइक अॅसिड, औद्योगिक ओलिक अॅसिड हे प्रामुख्याने वनस्पती आणि प्राण्यांपासून मिळणारे अॅसिड आहे, जे पाण्यापेक्षा हलके पारदर्शक तेलकट द्रव आहे, थंड झाल्यावर सुईसारख्या स्फटिकांमध्ये घट्ट होऊ शकते, याचा वितळणांक सुमारे 14 अंश आहे, याचा उपयोग ओलिक अॅसिड साबण आणि आकुंचनकारक पदार्थ बनवण्यासाठी केला जातो.

टॅनिक आम्ल
आण्विक सूत्र C14H10O9 असून, औद्योगिक पावडर टॅनिक ऍसिडमध्ये ६५%-८५% आणि द्रवरूपात साधारणपणे ३०%-३५% टॅनिक ऍसिड असते. पावडर पिवळ्या किंवा फिकट पिवळ्या रंगाची असून, ती हवेत हळूहळू काळी पडते. द्रवरूप टॅनिक ऍसिड हा एक गडद तपकिरी रंगाचा घट्ट द्रव असून, त्याची सांद्रता सुमारे २०-२२ अंश बेरिलियम असते. जास्त काळ हवेच्या संपर्कात राहिल्यास त्याचे विघटन होते आणि फिकट तपकिरी रंगाचा अवक्षेप तयार होतो. हे गरम पाण्यात विरघळते आणि थंड पाण्यात अविद्राव्य असते. याचा उपयोग सौम्य ऍसिड बाथ ऍसिड डाय, न्यूट्रल कॉम्प्लेक्सिंग डाय आणि नायलॉन कलर फिक्सिंग एजंट म्हणून केला जातो.

२. अल्कली

सोडियम हायड्रॉक्साइड (कॉस्टिक सोडा)
आण्विक सूत्र NaOH, सोडियम हायड्रॉक्साईडचे प्रमाण घन स्वरूपात ९५-९९.५% आणि द्रव स्वरूपात ३०-४५% असते. घन सोडियम हायड्रॉक्साईड पांढरा असतो, सहज विरघळतो, पाण्यात विरघळतो, उच्च उष्णता निर्माण करतो, अत्यंत संक्षारक आहे, प्राण्यांच्या केसांचे तंतू तोडू शकतो, त्वचेला गंभीर भाजण्याची शक्यता असते, हवेतील कार्बन डायऑक्साइड आपोआप शोषून घेऊन सोडियम कार्बोनेटमध्ये रूपांतरित करतो. कंटेनरमध्ये मधमाश्या असाव्यात. याचा उपयोग रंग कमी करण्यासाठी द्रावक म्हणून आणि मोठ्या प्रमाणात रंगाईनंतर रंग काढण्यासाठी क्लिनिंग एजंट म्हणून केला जातो.

सोडियम कार्बोनेट (सोडा अॅश)
आण्विक सूत्र Na2CO3 असलेले, निर्जल सोडियम कार्बोनेट ही एक रंगीत पावडर किंवा बारीक दाणेदार वस्तू आहे. हे हवेतील पाणी आणि कार्बन डायऑक्साइड शोषून घेते, त्याचे गोळे होऊन सोडियम बायकार्बोनेट तयार होते. हे पाण्यात विरघळते. जलीय सोडियम कार्बोनेटमध्ये एक भाग पाणी, सात भाग पाणी, दहा भाग पाणी आणि तीन भाग पाणी असते. याचा उपयोग लोकर धुण्यासाठी मदतनीस, डायरेक्ट डाय, व्हल्कनाइज्ड डाय, कापूस आणि व्हिस्कोस फायबर रंगवण्यासाठी मदतनीस, रिॲक्टिव्ह डाय फिक्सिंग एजंट, आणि लोकरीचे कार्बनीकरण निष्प्रभ करण्यासाठी केला जातो.

अमोनियम हायड्रॉक्साइड (अमोनिया पाणी)
आण्विक सूत्र NH4OH, रंगहीन पारदर्शक किंवा किंचित पिवळा द्रव, याला तीव्र वास असतो, ज्यामुळे डोळ्यात पाणी येऊ शकते. हे हवाबंद डब्यात ठेवावे. गरम केल्यावर याचे सहजपणे अमोनियामध्ये विघटन होते, आकारमान वाढल्याने डबा फुटू शकतो. अमोनिया असलेला डबा गरम होणार नाही किंवा थेट सूर्यप्रकाशात ठेवला जाणार नाही याची काळजी घ्यावी. याचा उपयोग धुण्यासाठी मदतनीस म्हणून, आणि ॲसिड कॉम्प्लेक्सिंग रंगांनी रंगकाम केल्यानंतर उदासीनीकरण कारक म्हणून केला जातो.

ट्रायइथेनॉलअमाइन
आण्विक सूत्र N(OH2CH2OH)3, रंगहीन चिकट द्रव, किंचित अमोनियासारखा वास, हवेच्या संपर्कात आल्यावर सहज पिवळा पडतो, आर्द्रताशोषक, पाण्यात विरघळणारा, तांबे आणि ॲल्युमिनियमसाठी क्षरणकारक, युरिया अल्डीहाइड, सायनॅल्डिहाइड रेझिनच्या प्रारंभिक संघननासाठी उदासीनक म्हणून वापरला जातो.

३.०ऑक्सिडायझिंग एजंट

हायड्रोजन पेरॉक्साइड

आण्विक सूत्र H2O2 आहे, औद्योगिक पाण्यात ३०-४०% असलेले हे रंगहीन किंवा फिकट पिवळे दाहक द्रव आहे, जे ऑक्सिजनसोबत सहज विघटित होते. जर द्रावणात थोड्या प्रमाणात आम्ल असेल, तर द्रावण तुलनेने स्थिर राहते, म्हणून उत्पादक द्रावणात थोड्या प्रमाणात ऍसिटिक ऍसिड किंवा फॉस्फोरिक ऍसिड, जसे की अमोनिया किंवा इतर अल्कली मिसळतात, जे ऑक्सिजनसोबत त्वरित विघटित होते आणि त्यात तीव्र ऑक्सिडेशन क्षमता असते. सांद्र द्रावणामुळे त्वचेला दाह होऊ शकतो, म्हणून ते थंड, अंधाऱ्या, हवेशीर ठिकाणी साठवावे आणि थेट सूर्यप्रकाशापासून दूर ठेवावे. याचा वापर ब्लीच म्हणून केला जातो.

सोडियम डायक्रोमेट
आण्विक सूत्र Na2Cr7O7.2H2O असून, त्यात सोडियम बायक्रोमेटचे प्रमाण सुमारे ९८% असते. हे एक चमकदार नारंगी-लाल स्फटिक आहे. हे एक ऑक्सिडीकारक आहे, उच्च उष्णतेमुळे आम्लातून ऑक्सिजन बाहेर पडतो, दमटपणामुळे सहज खराब होतो, लालसर असतो आणि विषारी असतो. याला हवाबंद डब्यात ठेवावे. याचा उपयोग आम्लयुक्त माध्यमात रंग पक्का करण्यासाठी (dye mordant) आणि गंधकयुक्त रंग रंगवल्यानंतर ऑक्सिडीकारक म्हणून केला जातो.

पोटॅशियम बायक्रोमेट
आण्विक सूत्र K2Cr2O7, नारंगी लाल स्फटिक, एक ऑक्सिडीकारक आहे, सहजासहजी आर्द्रताशोषक नाही, विषारी आहे, हवाबंद डब्यात साठवावा, आम्ल माध्यमातील रंगांसाठी मॉर्डंट म्हणून वापरला जातो.

पोटॅशियम परमँगनेट
आण्विक सूत्र KMnO4, जांभळ्या धातूसारखी चमक असलेले दाणेदार किंवा सुईच्या आकाराचे स्फटिक, एक शक्तिशाली ऑक्सिडायझिंग एजंट आहे, बंद डब्यात साठवावे, लोकरीच्या आकुंचन उपचारासाठी वापरले जाते.

सोडियम परबोरेट
आण्विक सूत्र NaBO3.4H2O, सोडियम परबोरेटचे प्रमाण ९६%, पांढरे दाणेदार स्फटिक किंवा पावडर, जे कोरड्या थंड हवेत स्थिर होते, आणि नंतर गरम व दमट हवेत ऑक्सिजनद्वारे विघटित होते, आर्द्रतेमुळे त्याचे सहजपणे एकत्रीकरण होऊन विघटन होते, ते हवाबंद डब्यात साठवले पाहिजे, सल्फाइड रंगाने व्हिस्कोस फायबर रंगवल्यानंतर ऑक्सिडायझिंग एजंट म्हणून वापरले जाते.

सोडियम हायपोक्लोराइट
आण्विक सूत्र NaClO, अत्यंत अस्थिर फिकट पिवळा घन पदार्थ, पाण्यात विरघळणारा, सामान्यतः अल्कधर्मी जलीय द्रावण असतो, रंगहीन ते किंचित पिवळा, उग्र वास असलेला, धातूंसाठी क्षरणकारक, कापूस, लोकर उत्पादनांचे विरंजन आणि लोकरीचे आकुंचन रोधक फिनिशिंग एजंट म्हणून वापरला जातो.

४. ब्राइटनर

फ्लोरोसेंट व्हाईटनिंग एजंट व्हीबीएल
स्टिलबीन ट्रायझिन प्रकार हा ॲनिओनिक डायरेक्ट डाईच्या (anionic direct dye) श्रेणीत येतो. त्याची रंगाईची कार्यक्षमता मूलतः डायरेक्ट डाईसारखीच असते. रंगाईला चालना देण्यासाठी मीठ, सोडियम पावडर वापरता येते, तर लेव्हलिंग एजंटने (levelling agent) रंगाई मंदावते. ही एक फिकट पिवळी पावडर असून, तिचा रंग जांभळा-निळा असतो. ती मऊ पाण्यात ८० पट प्रमाणात विरघळते. विरघळणारे पाणी किंचित अल्कधर्मी किंवा मध्यम असावे. मध्यम किंवा किंचित अल्कधर्मी पीएच (PH) ८-९ असलेले डाई बाथ (dye bath) सर्वात योग्य आहे. ती पीएच ६ पर्यंत आम्ल-प्रतिरोधक (acid resistant) आणि पीएच ११ पर्यंत अल्कधर्मी-प्रतिरोधक (alkali resistant) आहे. ती ३०० पीपीएम (ppm) पर्यंतच्या कठीण पाण्याला (hard water) प्रतिरोधक आहे. तांबे आणि लोह यांसारख्या धातूंच्या आयनांना (metal ions) ती प्रतिरोधक नाही. ती ॲनिओनिक आणि नॉन-आयनिक सर्फॅक्टंट्स (surfactants), डायरेक्ट आणि ॲसिडिक ॲनिओनिक डाईजसोबत मिसळता येते, परंतु कॅटायनिक डाईज, कॅटायनिक सर्फॅक्टंट्स आणि सिंथेटिक रेझिन इनिशियल बॉडी (synthetic resin initial body) यांच्यासोबत एकाच बाथमध्ये वापरू नये. ती पांढऱ्या किंवा फिकट रंगाच्या सेल्युलोज उत्पादनांसाठी योग्य आहे. तिचे प्रमाण योग्य असावे. जास्त प्रमाणात पांढरेपणा कमी होतो किंवा रंग पिवळा पडू शकतो. सेल्युलोज फायबरसाठी ०.४% पेक्षा जास्त वापरणे योग्य नाही.

फ्लोरोसेंट व्हाईटनिंग एजंट VBU
स्टायरिन ट्रायझिन प्रकार, फिकट पिवळी पावडर, रंग निळसर फिकट जांभळा, पाण्यात विरघळणारे, ॲनायनिक, पीएच २-३ पर्यंत आम्ल प्रतिरोधक, पीएच १० पर्यंत अल्कली प्रतिरोधक, ॲनायनिक, नॉन-आयनिक सर्फॅक्टंट्स, कॅटायनिक डाईज, सिंथेटिक रेझिन इनिशियल बाथ सोबत वापरले जाऊ शकते, परंतु त्याच बाथमध्ये कॅटायनिक डाईज आणि कॅटायनिक ॲडिटिव्ह्ज सोबत वापरता येत नाही, सेल्युलोजिक फायबर व्हाइटनिंग, रेझिन फिनिशिंगमधील ब्लिचिंगसाठी आणि त्याच बाथमध्ये आम्लयुक्त घटकांसोबत वापरण्यासाठी योग्य.

फ्लोरोसेंट व्हाईटनिंग एजंट डीटी
बेंझोक्साझोल डेरिव्हेटिव्ह्ज, जे तीव्र आम्ल आणि अल्कलीमध्ये विरघळण्यास सक्षम आहेत, इथेनॉलमध्ये विरघळतात, त्यांचा रंग निळसर जांभळा असतो, ते एक उदासीन, नॉन-आयनायझिंग, विखुरलेले पिवळसर पांढरे इमल्शन आहे, जे पाण्यासोबत कोणत्याही प्रमाणात मिसळले जाऊ शकते, कारण इमल्शन उत्पादनांमध्ये पॉलीविनाइल अल्कोहोल सामान्यतः संरक्षक कोलाइड म्हणून वापरले जाते आणि ते विविध क्षारांसोबत संघनित होते, म्हणून ते उदासीन किंवा किंचित आम्लयुक्त द्रावणात वापरणे सर्वोत्तम आहे. जेव्हा डीटी इमल्शनमध्ये सुमारे ०.५% विखुरणारा पदार्थ (डिस्पर्संट) मिसळला जातो, तेव्हा साठवणुकीत ते खाली बसण्याची (सेटलिंग) घटना घडते, वापरताना त्याची संहती (कॉन्सन्ट्रेशन) सुनिश्चित करण्यासाठी ते पूर्णपणे मिसळले पाहिजे. याचा उपयोग पॉलिस्टर, नायलॉन आणि इतर तंतू तसेच मिश्रित कापडांच्या विरंजनासाठी (ब्लीचिंगसाठी) केला जाऊ शकतो, पांढरेपणाची भूमिका पूर्णपणे साधण्यासाठी १४०-१६० अंश तापमानावर २ मिनिटांच्या उच्च तापमान प्रक्रियेनंतर हे केले जाते.

फ्लोरोसेंट व्हाईटनिंग एजंट डब्ल्यूजी
पिवळी पावडर, रंग निळसर हिरवा प्रकाश, जलीय द्रावण उदासीन, ॲनायनिक सर्फॅक्टंट, आम्ल प्रतिरोधक, क्षारयुक्त पाणी प्रतिरोधक, लोह आणि तांबे पांढरे करण्यावर परिणाम करते, वापरताना फक्त विरघळते, द्रावण साठवणे सोपे नाही, लोकर आणि नायलॉन पांढरे करण्यासाठी वापरले जाते.

फ्लोरोसेंट व्हाईटनिंग एजंट बीसीडी
पायराझोलिन, फिकट पिवळी पावडर, किंचित जांभळी प्रतिदीप्ती, पाण्यात अविद्राव्य, पाण्यात एकसमानपणे विखुरते, स्थिर निलंबन बनते, तसेच इथेनॉल, डायमिथाइलफॉर्ममाइड, एथिलीन ग्लायकोल, ईथर इत्यादींमध्ये विरघळते, नॉन-आयनिक असून, त्याचे १% जलीय द्रावण जवळजवळ उदासीन असते, पांढऱ्या ॲक्रिलिकला उजळ करण्यासाठी आणि फिकट रंगाच्या फायबरला उजळ करण्यासाठी वापरले जाते.

५. कमी करा

सोडियम सल्फाइड (अल्कली सल्फाइड)
आण्विक सूत्र Na2S.9H2O, सोडियम सल्फाइडचे प्रमाण ६०%, पिवळा किंवा नारंगी लाल ठोकळा, कुजलेल्या अंड्यासारखा वास, हवेतील ओलावा सहजपणे शोषून घेऊन सोडियम थायोसल्फेटमध्ये ऑक्सिडाइज होते, पाण्यात विरघळते, तीव्र अल्कधर्मी, तांब्यासाठी क्षरणकारक, ऑक्सिडायझिंग रंग द्रावक म्हणून वापरले जाते.

विमा पावडर (सोडियम हायपोसल्फाइट)
आण्विक सूत्र Na2S2O4, औद्योगिक सुरक्षा पावडरमधील घटकांचे प्रमाण ८५-९५% असते, या वस्तूमध्ये स्फटिकजल नसते आणि ती पांढऱ्या बारीक स्फटिकांची असते; गोठलेल्या पावडरला तीव्र आंबट चव असते; ऑक्सिडेशन आणि इतर दुष्परिणाम टाळण्यासाठी ओलावा, उष्णता किंवा हवेच्या संपर्कात येणे टाळावे, हवाबंद डब्यात साठवावे, जो ओलावा-रोधक, उष्णता-रोधक आणि ऑक्सिडेशनमुळे होणारा ऱ्हास-रोधक असेल; यात तीव्र क्षपणशक्ती आहे आणि पाण्याने ती जळते; रंगवलेल्या कापडांसाठी स्ट्रिपिंग एजंट म्हणून आणि पॉलिस्टर रंगवल्यानंतर तरंगणारे रंग काढण्यासाठी एजंट म्हणून वापरली जाते.

ब्लीच्ड हेअर पावडर
हे ६०% इन्शुरन्स पावडर आणि ४०% सोडियम पायरोफॉस्फेट यांचे मिश्रण असून, ही एक पांढरी पावडर आहे. ती हवाबंद डब्यात साठवावी. उष्णता, ओलावा, ऑक्सिडेशन आणि त्यामुळे होणारा ऱ्हास यांमुळे ती खराब होऊ शकते. उष्णतेमुळे ती सहज जळू शकते किंवा तिचा स्फोट होऊ शकतो. हे एक रिड्यूसिंग एजंट असून, याचा ब्लीचिंगचा प्रभाव तीव्र असतो. याचा उपयोग लोकर, रेशीम इत्यादींच्या ब्लीचिंगसाठी केला जातो.

ग्लिफ पावडर (ग्लिफ ब्लॉक, सोडियम बायसल्फेट फॉर्मल्डिहाइड)
आण्विक सूत्र NaHSO2.CH2O.2H2O, पांढऱ्या पावडरमध्ये ९८% घटक, पांढरी स्फटिक पावडर किंवा ठोकळा, हवाबंद डब्यात साठवावा, उष्णता आणि ओलावा-रोधक, लोकरीचे आकुंचन कमी करणाऱ्या उपचारासाठी, कापूस छपाई उद्योगात छपाईचा प्रभाव कमी करणारे घटक म्हणून, रंगाईच्या कापडावरील रंग फिका करणारे घटक म्हणून वापरला जातो.

सोडियम बायसल्फाइट
आण्विक सूत्र NaHSO3, पांढरे स्फटिकमय किंवा स्फटिकमय पावडर, सल्फर डायऑक्साइडसारखा वास, पाण्यात विद्राव्य, सौम्य अल्कधर्मी पाण्यात विद्राव्यता, सहज विघटन, हवेत सल्फेटमध्ये ऑक्सिडाइज होते, हवाबंद डब्यात साठवावे, लोकरीच्या कापडासाठी रासायनिक सेटिंग एजंट, लोकर आकुंचन एजंट म्हणून वापरले जाते.

सोडियम सल्फाइट
आण्विक सूत्र Na2SO3, पाण्यात विद्राव्य, हवेतील सल्फेटमुळे सहज ऑक्सिडाइज होते, सहज पाणी गमावून पांढरी स्फटिकमय पावडर बनते, हवाबंद डब्यांमध्ये साठवले जाते, लोकरीच्या कापडासाठी रासायनिक सेटिंग एजंट आणि लोकर आकुंचन एजंट म्हणून वापरले जाते.

६. मीठ

सोडियम क्लोराईड (खाद्य मीठ)
आण्विक सूत्र NaCl, पांढरा स्फटिकमय, आर्द्रताशोषक, डायरेक्ट, व्हल्कनाइज्ड, रिॲक्टिव्ह, रिड्यूसिंग डाईजसाठी प्रवेगक म्हणून आणि पाणी मृदू करण्यामध्ये आयन एक्सचेंजसाठी पुनरुत्पादक म्हणून वापरला जातो.

सोडियम ॲसिटेट
आण्विक सूत्र CH3COONa.3H2O असून, औद्योगिक सोडियम ॲसिटेटमध्ये सुमारे ६०% तीन स्फटिकीय पाणी असते. ते पाण्यात विरघळते आणि हवेच्या संपर्कात आल्यावर सहज विघटित होते. निर्जल सोडियम ॲसिटेट पांढऱ्या पावडरच्या स्वरूपात असते आणि आम्ल संमिश्र रंगद्रव्ये रंगवल्यानंतर उदासीनीकरण करण्यासाठी वापरले जाते; तर कॅटायनिक रंगद्रव्याने रंगवलेल्या ॲक्रेलिकमध्ये पीएच मूल्य स्थिर ठेवण्यासाठी बफर म्हणून याचा उपयोग होतो.

क्यूप्रिक सल्फेट
आण्विक सूत्र CuSO4.5H2O, स्फटिकीय पाणी असल्यास गडद निळे स्फटिक असतात, स्फटिकीय पाणी नसल्यास फिकट निळी पावडर असते, विषारी, पाण्यात विरघळणारे, थेट कॉपर सॉल्ट डायने रंगविल्यानंतर फिक्सिंग एजंट म्हणून वापरले जाते.

अमोनियम सल्फेट
आण्विक सूत्र (NH4)2SO4, पांढरे किंवा सूक्ष्म-पिवळे लहान स्फटिक, दुर्बल आम्ल बाथ आम्ल रंग, उदासीन बाथ आम्ल रंग, उदासीन संकुलन रंग, रंगाई घटक, युरिया अल्डीहाइड, सायनॅल्डिहाइड रेझिन उत्प्रेरक म्हणून वापरले जाते.

अमोनियम ॲसिटेट
आण्विक सूत्र CH3COONH4, पांढरे स्फटिक किंवा स्फटिकी ठोकळा, सहज तुटणारा, किंचित गंध असलेला, पाण्यात सहज विरघळणारा, जलीय द्रावणात आम्लधर्मी अभिक्रिया होते, उष्णतेने विघटन होऊन ॲसेटिक आम्ल आणि अमोनिया तयार होतो, सामान्यतः ॲसेटिक आम्ल आणि अमोनियाच्या द्रावणासह, सौम्य आम्ल बाथ ॲसिड डाय एड म्हणून वापरला जातो.

सोडियम हेक्सामेटाफॉस्फेट
आण्विक सूत्र (NaPO3)6, रंगहीन पारदर्शक पातळ पापुद्र्यासारखा किंवा पांढऱ्या दाण्यांसारखा, सहज विघटन होणारा, हवेत जलयुक्त होऊन डायसोडियम फॉस्फेटमध्ये रूपांतरित होतो, ज्याचा उपयोग पाणी मृदू करणारे द्रव्य म्हणून केला जातो.

अमोनियम क्लोराइड
आण्विक सूत्र NH4Cl, पांढरे द्रवीभूत स्फटिकीकरण, औष्णिक विघटन होऊन NH3 आणि HCl तयार होतात, रेझिन फिनिशिंगसाठी उत्प्रेरक म्हणून वापरले जाते.

मॅग्नेशियम क्लोराइड
आण्विक सूत्र MgCl2.6H2O, पांढरा द्रवरूप मोनोक्लिनिक स्फटिक, पाण्यात विरघळणारा, रेझिन फिनिशिंगसाठी उत्प्रेरक म्हणून वापरला जातो.
सोडियम पायरोफॉस्फेटचे रेण्वीय सूत्र Na4P4O7.10H2O असून, तो एकनत स्फटिक आहे. पाण्यात विरघळल्यावर उकळून डायसोडियम हायड्रोजन फॉस्फेट तयार होते आणि त्याचे जलीय द्रावण अल्कधर्मी असते. हायड्रोजन पेरॉक्साइड विरंजनासाठी (ब्लीचिंगसाठी) स्थिरीकरणकर्ता म्हणून याचा वापर केला जातो.

टार्टाराइट (पोटॅशियम टार्टरेट)
आण्विक सूत्र K(SbO)C4H4O6.1/2H2O, पोटॅशियम टार्टरेटचे प्रमाण ९८%, रंगहीन पारदर्शक स्फटिक किंवा पांढरी दाणेदार पावडर, विषारी, हवेत विरघळते, पाण्यात विरघळणारे, जलीय द्रावण किंचित आम्लधर्मी असते, गोठू नये म्हणून हवाबंद डब्यात ठेवावे, टॅनिक ॲसिडसोबत सौम्य ॲसिड बाथ ॲसिड डाय, नायलॉन रंगविण्यासाठी न्यूट्रल कॉम्प्लेक्सिंग डाय कलर सेटिंग एजंट म्हणून वापरले जाते.

सोडियम सल्फेट
आण्विक सूत्र Na2SO4 असून, हा पदार्थ दहा स्फटिकी जल-स्फटिकी सोडियम सल्फेट (ब्लॉक किंवा सुईच्या आकारात पारदर्शक स्फटिकीकरण) आणि सांडपाणी सोडियम सल्फेट (पांढरी पावडर) यांपासून बनलेला आहे. तो गंधहीन, खारट आणि कडू असून पाण्यात विरघळतो. याचा उपयोग डायरेक्ट डाईज, सल्फर डाईज, रिॲक्टिव्ह डाईज, व्हॅट डाईजसाठी रंगवर्धक घटक, ॲसिड डाईजचा मंद रंगाई घटक, तसेच कृत्रिम डिटर्जंटमध्ये लोकर धुण्यासाठी सहक्रियाकारक म्हणून केला जातो.

७. अब्ल्युएंट

मर्सरायझिंग साबण

हे फॅटी ऍसिड सोडियम सॉल्ट C17H35COONa आणि C17H33COONa यांचे मिश्रण आहे, एक ॲनिओनिक सर्फॅक्टंट, ज्याचा निर्जंतुकीकरण आणि इमल्सिफिकेशनचा चांगला प्रभाव आहे, परंतु ते कठीण पाण्याला प्रतिरोधक नाही आणि जलीय द्रावणाचे सहजपणे जलविघटन होते.
601 डिटर्जंटचे आण्विक सूत्र CnH2n+1SO3Na असून, त्यात कार्बन अणूंची सरासरी संख्या 16 आहे. हा एक ॲनायोनिक सर्फॅक्टंट, फिकट पिवळसर तपकिरी द्रव आहे, जो पाण्यात सहज विरघळतो. यात अल्काइल सोडियम सल्फोनेट (AS) सुमारे 25%, सोडियम क्लोराईड 5% आणि पाणी 70% असते. 1% जलीय द्रावणाचे PH मूल्य 7-9 असते. याची प्रतिबंधक शक्ती तीव्र असून, ते आम्ल, अल्कली आणि क्षारयुक्त पाण्याला प्रतिरोधक आहे.

औद्योगिक साबण
अ‍ॅनियोनिक सर्फॅक्टंट, बेज रंगाची पावडर, पाण्यात सहज विरघळते. यात अंदाजे ३०% सोडियम अल्काइल बेंझिन सल्फोनेट (AAS), ६८% सोडियम सल्फेट आणि २% पाणी असते. १% जलीय द्रावणाचे पीएच मूल्य ७-९ असते. याचे स्वच्छता, भेदन, पायसीकरण आणि इतर गुणधर्म खूप चांगले आहेत. हे आम्ल, अल्कली आणि क्षारयुक्त पाण्याला प्रतिरोधक असून, ओलावा शोषण्यासही मजबूत आहे, परंतु चिकटण्यामध्ये घाण रोखण्याची क्षमता कमी आहे. थोड्या प्रमाणात कार्बोक्सीमिथाइल सेल्युलोज वापरून यात सुधारणा करता येते.

स्वच्छता एजंट एलएस (स्वच्छता एजंट एमए)
फॅटी अमाइड पी-मेथॉक्सीबेन्झेनसल्फोनेट सोडियम, एक ॲनिओनिक सर्फॅक्टंट, तपकिरी पावडर असून ती पाण्यात सहज विरघळते. तिचे १% जलीय द्रावण उदासीन असते. मऊ पाण्यात किंवा कठीण पाण्यात धुतले तरी, तिची भेदनक्षमता आणि प्रसाराची क्षमता चांगली असते. तसेच, तिच्यात पायसीकरण (इमल्सिफिकेशन), समतोल साधण्याचा प्रभाव, आणि आम्ल, अल्कली व कठीण पाण्याला प्रतिकार करण्याची क्षमता आहे.

२०९ डिटर्जंट
एन, एन-फॅटी एसिल मिथाइल टॉरीन सोडियम, एक ॲनिओनिक सर्फॅक्टंट आहे. याचे द्रावण उदासीन, फिकट पिवळ्या रंगाचा कलिल द्रव असून ते पाण्यात सहज विरघळते. १% जलीय द्रावणाचे पीएच मूल्य ७.२-८ असते आणि त्यात सुमारे २०% धुलाईसाठी सक्रिय घटक असतात. याची धुलाई, समतलीकरण, भेदन आणि पायसीकरण क्षमता चांगली असून ते आम्ल, अल्कली आणि क्षारयुक्त पाण्याला प्रतिरोधक आहे.

डिटर्जंट 105 (डिटर्जंट आर5)
हे पॉलीऑक्सिथिलीन एलिफॅटिक अल्कोहोल इथर २४%, पॉलीऑक्सिथिलीन फेनिल अल्काइल फिनॉल इथर १०-१२%, नारळ तेल अल्काइल अल्काइल अमाइड २४% आणि पाणी ४०% यांचे मिश्रण आहे. हा एक नॉन-आयनिक सर्फॅक्टंट, फिकट तपकिरी द्रव असून, त्यात सक्रिय घटक ६०% असतो. तो पाण्यात सहज विरघळतो आणि त्याच्या १% जलीय द्रावणाचे पीएच मूल्य सुमारे ९ असते. यात ओलावा देणे, आत शिरणे, पायसीकरण, विसरण, फेननिर्मिती, स्निग्धता काढणे आणि इतर गुणधर्म आहेत.

रॅमिबॉन ए (613 डिटर्जंट)
फॅटी एसिल अमिनो ऍसिड सोडियम, फॅटी ऍसिड क्लोराईड आणि प्रथिनांचे जलविघटन उत्पादने, अ‍ॅनियोनिक सर्फॅक्टंट्स, हे दाट तपकिरी द्रव असून, सामान्यतः प्रभावी घटक ४०% असतो. हे पाण्यात सहज विरघळते, १% जलीय द्रावणाचे पीएच मूल्य सुमारे ८ असते. याला अमिनो ऍसिडचा वास असतो, ते अल्कली प्रतिरोधक आणि कठीण पाणी प्रतिरोधक आहे, परंतु आम्ल प्रतिरोधक नाही. याचा उपयोग स्वच्छताकारक आणि इमल्सीफायर म्हणून केला जातो. याची वंगण काढण्याची शक्ती कमी असते, तसेच डायरेक्ट डाईज आणि व्हल्कनाइज्ड डाईज होमोजिनायझर म्हणूनही याचा वापर होतो.

तुमचा डिटर्जंट
इथिलीन ऑक्साईड इमिडाझोल डेरिव्हेटिव्ह्ज, जे नॉन-आयनिक सर्फॅक्टंट्स आहेत, त्यांच्यात चांगले ओले करण्याचे, विखुरण्याचे, पायसीकरण करण्याचे आणि इतर परिणाम असतात. ते ३०-५० अंश कमी तापमानात धुण्यासाठी योग्य असून, फिकट पिवळ्या रंगाचा चिकट पारदर्शक द्रव आहे. १% जलीय पीएच मूल्य ५-६ असून, ते कठीण पाण्याला, अल्कलीला आणि आम्लाला प्रतिरोधक आहेत. त्यांच्यात उत्कृष्ट धुण्याची आणि ओले करण्याची क्षमता आहे, तसेच प्रसार, पायसीकरण आणि समानीकरणाचे परिणाम आहेत. ते विविध सर्फॅक्टंट्स आणि रंगांमध्ये मिसळले जाऊ शकतात आणि अनेकदा लोकरीचे कापड स्वच्छ करण्यासाठी व ॲक्रेलिकच्या रंगाईपूर्वीच्या उपचारांसाठी वापरले जातात, ज्यामुळे कॅटायनिक रंग समान रीतीने रंगवता येतात.